آنچه درباره تخریب «سرای تومانیان» سبزوار باید دانست
روزبه کردونی مشاور وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ | لودر که وارد سرای تومانیان شد، فقط چند دیوار آجری را فرو نریخت و بخشی از حافظه تاریخی سبزوار را زخمی کرد. پس از انتشار تصاویر تخریب این بنا ــ مشهور به «پادگان روسها» یا «کاروانسرای روسها» ــ چند پرسش اساسی مطرح شد: آیا بنا ثبت ملی بود؟ چه نهادی مجوز تخریب داد؟ نقش میراثفرهنگی چه بود و اکنون چه خواهد شد؟ ۱ـ آیا سرای تومانیان ثبت ملی بود؟ خیر. این بنا در فهرست آثار ملی ثبت نشده بود و نباید آن را با «رباط سبزوار» به شماره ثبت ۱۶۶۱ اشتباه گرفت. اما ثبتملینبودن به معنای فقدان ارزش یا آزادی تخریب نیست. سرای تومانیان، متعلق به دوره پهلوی اول، در نقشه اصلاح محدوده بافت تاریخی سبزوار که آبان ۱۴۰۳ ابلاغ شد، بهصراحت «واجد ارزش تاریخی» شناخته شده بود. ۲ـ آیا شهرداری از ارزش بنا اطلاع داشت؟ بله. نقشه و ضوابط مربوط به دستگاههای مدیریت شهری، از جمله شهرداری، ابلاغ شده بود. با وجود این، شهرداری منطقه ۲ سبزوار پیش از دریافت نظر اداره میراثفرهنگی، اجازه تخریب دیوارهای جنوبی و شرقی را صادر کرد