از اجتهاد پاسخگو تا حکمرانی و تمدنسازی آیت الله عباس کعبی
اگر سلوک انقلابی را یک منظومه برای حرکت از «وضع موجود» به «وضع مطلوب» بدانیم، طبیعی است که برای سلوک انقلابی، مسئله اجتهاد، حوزه علمیه و تولید نظریه دینی برای اداره جامعه بسیار مهم است. حوزه علمیه در منطق انقلاب اسلامی صرفاً یک نهاد آموزشی و پژوهشی نیست؛ بلکه میتواند یکی از مهمترین کانونهای تولید معرفت، تربیت انسان، پاسخگویی به مسائل نوپدید و پشتیبانی نظری از جامعه و نظام اسلامی باشد. از این دید «حوزه پیشرو و سرآمد» را میتوان امتداد منطقی سلوک انقلابی در عرصه علم، اجتهاد، تربیت و حکمرانی دانست. ۱. حوزه پیشرو؛ ریشهدار و تحولخواه حوزه مطلوب، حوزهای است که میان اصالت و تحول جمع کند. حوزه باید ریشهدار باشد و متحجر نباشد؛ نوآور باشد و از اصول جدا نشود؛ زمانشناس باشد، و زمانزده نشود؛ اجتهادی باشد، و از مسائل واقعی جامعه فاصله نگیرد؛انقلابی باشد و از اخلاق و معنویت جدا نشود؛ جهانی بیندیشد، و هویت اسلامی خود را حفظ کند. این جمع میان دوگانه ها، یکی از دشوارترین الزامات حوزه در عصر جدید است. تحجر، حوزه را از پاسخگویی به مسائل جدید بازمیدارد و تجددزدگی میتواند آن را از مبانی اصیل تهی کند. بنابراین، راه درست نه بازگشت به گذشته بدون توجه به آینده است و نه گسست از سنت، پیشبرندگی حوزوی با اجتهادزنده وپاسخگو وپر تحرک و مسئلهشناس بر پایه اصول ثابت و با شناخت عمیق زمان و مکان میسر است . ۲. از واکنشگری حوزوی به کنشگری تمدنی یکی از الزامات حوزه پیشرو، عبور از واکنشگری صرف است. حوزه نباید منتظر بماند تا مسئلهای در جامعه