انسان؛ حامل امانت الهی آیت الله عباس کعبی

انسان؛ محور آفرینش، موضوع حکمرانی و حامل امانت الهی برای فهم سلوک انقلابی امام مجاهد سیدعلی خامنه‌ای طاب‌ثراه، یکی از بنیادی‌ترین نقاط آغاز، نگاه به انسان است. در این منظومه، انسان صرفاً موضوع سیاست‌گذاری، نیروی کار،رأی‌دهنده یا دریافت‌کننده خدمات حکومت نیست؛ بلکه موجودی دارای کرامت، ظرفیت، اختیار، مسئولیت و رسالت الهی است که می‌تواند با تربیت، معرفت، تلاش و مشارکت، از ظرفیت‌های وجودی خود برای حرکت در مسیر کمال و تحقق اهداف متعالی بهره گیرد. این نگاه، تفاوت اساسی میان حکمرانی انسان‌محور در منطق مادی و حکمرانی مبتنی بر کرامت انسان در منظومه اسلامی را آشکار می‌کند. در نگاه اسلامی، انسان نه صرفاً «مصرف‌کننده» و نه صرفاً تولیدکننده» است؛ بلکه امانت‌دار الهی، صاحب اراده، مسئول سرنوشت خویش و شریک در ساختن جامعه و تاریخ است. از همین‌رو، در منظومه حکمرانی اسلامی، هر سیاست، قانون و تصمیم عمومی باید در نهایت به حفظ کرامت، شکوفایی استعدادها، توانمندسازی مردم و فراهم کردن زمینه رشد مادی و معنوی انسان منتهی شود. ۱. انسان دارای کرامت: نخستین اصل در نگاه اسلامی به انسان، کرامت است. کرامت یعنی انسان به اعتبار آفرینش الهی، دارای شأن و ارزش ذاتی است و حکومت، جامعه و دیگر انسان‌ها حق ندارند او را به ابزار تحقق اهداف خود تقلیل دهند. در حکمرانی مبتنی بر کرامت، مردم صاحبان حق‌اند؛ بنابراین حفظ حرمت، امنیت، عدالت، آزادی مشروع، فرصت رشد و امکان مشارکت آنان، از وظایف اساسی نظام حکمرانی است. کرامت انسان همچنین اقتضا می‌کند که فقر، تبعیض، فساد، تحقیر، بی‌عدالتی و محرومیت ازفرصت‌های رشد، صرفاً مسائل اقتصادی تلقی نشوند؛ بلکه به‌عنوان عواملی که می‌توانند کرامت انسان را مخدوش کنند، مورد توجه قرار گیرند.