بازآفرینی پیوند ملت و حاکمیت با حکمرانی مالیاتی

در ادبیات اقتصاد سیاسی و توسعه، چگونگی تامین بودجه عمومی، نه صرفا یک محاسبه حسابداری یا فنی در سازمان برنامه و بودجه، بلکه تعیین‌کننده‌ای بنیادین برای ساختار قدرت، منزلت شهروندی و کیفیت حکمرانی در هر کشوری است. همان‌گونه که در بررسی پدیده «نفرین منابع» مبرهن است، جوامعی که بودجه عمومی آنها از دل استخراج چاه‌های نفت و معادن تأمین می‌شود، گرفتار نوعی بی‌نیازی کاذب حاکمیت از ملت می‌گردند. در این اقتصادها، دولت‌ها خود را «ارباب» و جامعه را «رعیت» می‌پندارند اما زمانی که اقتصاد یک کشور از نقطه بحرانی عبور کرده و ناگزیر یا مختار به‌سمت تامین درآمدهای خود از طریق مالیات گذار می‌کند، عمیق‌ترین دگرگونی نه در ترازنامه‌های مالی، بلکه در ماهیت رابطه «ملت ــ دولت» رخ می‌دهد.