تاریخ بخوانیم | تحریم نفت ایران در دوران مصدق؛ روایت اقتصادی که بدون طلای سیاه سرپا ماند
جنبش ملی کردن نفت در سالهای ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ را بسیاری مهمترین رخداد تاریخ معاصر ایران دانستهاند. اما فراتر از ابعاد سیاسی و حقوقی این جنبش، جنبهای وجود دارد که کمتر به آن پرداخته شده: آزمون بزرگ اقتصادی ایران در مواجهه با قطع ناگهانی درآمدهای نفتی در ۱۸ شهریور سال ۱۳۳۰. تملک ایران بر شرکت نفت ایران و انگلیس، فوراً بحران بینالمللی عمیقی را رقم زد. دولت بریتانیا تحریم گستردهای بر صادرات نفت ایران اعمال کرد، نیروی دریایی خود را در حوالی بنادر ایرانی مستقر ساخت و خزانهداری بریتانیا محدودیتهایی جدی برای استفاده ایران از پوند استرلینگ وضع کرد (کلاسن و ساسانپور). نتیجه آن شد که ایران طی دو سال و نیم، فقط توانست اندکی بیش از صدهزار تن نفت صادر کند. در نیمه دوم دوره نخستوزیری محمد مصدق، «اقتصاد بدون نفت» به عنوان یک استراتژی اقتصادی، بدون برنامهریزی قبلی و در مواجهه با تحریمهای نفتی انگلستان در دستور کار قرار گرفت. ارزیابی عملکرد اقتصادی دوران مصدق در میان پژوهشگران مورد اختلاف است. خامهای بر این باور است که «اقتصاد ما که پیش از آن بحرانزده و گرفتار رکود بود سلامت خود را بازیافت و ب