تاریخ بخوانیم | جشن مهرگان دهم مهر است یا شانزدهم مهر؟

هنگامی که به منابع تاریخی، تقویم‌های ایرانی و نوشته‌های پژوهشگران درباره این جشن مراجعه می‌کنیم با دو تاریخ روبه‌رو می‌شویم که هر دو سابقه‌ای روشن دارند. در برخی تقویم‌ها و نوشته‌ها دهم مهر روز مهرگان دانسته شده و در برخی دیگر شانزدهم مهر به‌ عنوان روز اصلی این جشن معرفی می‌شود! این دوگانگی را حتی در میان زرتشتیان نیز می‌توان دید، ازاین‌رو نمی‌توان آن را به‌سادگی ناشی از یک اشتباه یا اختلاف در نقل منابع دانست؛ اما آیا سخن از دو روایت متفاوت درباره مهرگان است؟ یا آن‌که این تفاوت ریشه در دو نظام گاه‌شماری و شیوه متفاوت محاسبه روزهای ماه دارد؟ برای پاسخ به این پرسش نخست باید معنای «مهر» و جایگاه آن را در ساختار گاه‌شماری ایرانی بشناسیم و سپس به رابطه میان نام ماه و نام روز در تقویم‌های ایرانی بازگردیم، در آن صورت روشن‌تر خواهد شد که چرا یک جشن واحد می‌تواند در دو تاریخ متفاوت ثبت و برگزار شود و «دهم مهر» و «شانزدهم مهر» دقیقاً به چه دو سنت تقویمی اشاره دارند. پژوهش علی نیکویی را در لینک زیر بخوانید: khabaronline.ir/xqqGD