تاریخ بخوانیم | سودای تجدد، بن‌بست سیاست؛ پنج دهه حکومت پهلوی به روایت تاریخ
نفت از آغاز حکومت پهلوی موضوعی مهم در روابط ایران و بریتانیا بود. رضاشاه خواهان تغییر شرایط قرارداد نفتی و افزایش درآمد ایران شد. مذاکرات با شرکت نفت ایران و انگلیس در سال ۱۳۱۲ به قرارداد تازه‌ای انجامید، اما اختلاف بر سر میزان درآمد و کنترل منابع نفتی پایان نیافت. محمدرضاشاه در شرایط اشغال ایران به سلطنت رسید. در سال‌های پس از جنگ، فضای سیاسی نسبت به دوره رضاشاه بازتر شد. احزاب، مطبوعات و گروه‌های سیاسی فعالیت بیشتری پیدا کردند و مجلس و نیروهای اجتماعی در تصمیم‌گیری‌ها نقش پررنگ‌تری داشتند. اختلاف میان دولت مصدق و دربار بر سر حدود اختیارات سیاسی، ازجمله کنترل ارتش، تشدید شد. مصدق در تیر ۱۳۳۱ استعفا کرد، اما اعتراض‌های گسترده ۳۰ تیر به بازگشت او انجامید. در سال ۱۳۳۲ نیز همه‌پرسی انحلال مجلس برگزار شد؛ اقدامی که مخالفان دولت آن را گسترش بیش از اندازه اختیارات مصدق می‌دانستند. سازمان اطلاعات و امنیت کشور، مشهور به ساواک، در دهه ۱۳۳۰ تأسیس شد و در سال‌های بعد به یکی از ابزارهای اصلی امنیتی حکومت تبدیل شد. محدودیت مطبوعات و احزاب، بازداشت مخالفان و کنترل فعالیت سیاسی باعث شد بخش‌هایی از مخ