تاریخ بخوانیم | عباس میرزا؛ ولیعهد ناکام فتحعلی‌شاه / مرگ زودهنگام مجال تکمیل برنامه‌های مترقی‌اش را نداد به مناسبت صدونودوسومین سالروز درگذشت
عباس میرزا، نایب‌السلطنه فتحعلی‌شاه و حاکم آذربایجان، در دهه‌های آغازین سده نوزدهم میلادی ضمن فرماندهی سپاه ایران در دو دور جنگ با روسیه، برنامه‌ای را برای نوسازی نظامی و اداری کشور بر پایه الگوهای اروپایی کلید زد؛ اما با مرگ زودهنگامش در ۴۴سالگی، در دستیابی به سلطنت و تکمیل برنامه‌هایش ناکام ماند. رویارویی با روس‌ها، که ارتشی مجهز به تسلیحات مدرن و سازمان‌دهی نظامی جدید داشتند، ضرورت اصلاح ارتش ایران را آشکار کرد. ایران در موقعیتی مشابه امپراتوری عثمانی قرار گرفته بود؛ امپراتوری‌ای که از اوایل قرن هجدهم با چنین چالشی روبه‌رو بود. در دوران حکومت عباس میرزا، تبریز به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط سیاسی، به دروازه ورود تأثیرات مدرن تبدیل شد. اندیشه‌های غربی ابتدا از طریق ترکیه و روسیه و سپس از راه سفارتخانه‌های فرانسه و بریتانیا در آذربایجان وارد ایران شدند. هرچند نمی‌توان گفت شخصیت عباس میرزا عاری از عیب بود و باید بیماری مزمن او را نیز در نظر گرفت او بااستعدادترین فرمانروای قاجار به شمار می‌رفت. عباس میرزا، مشاوران و کارگزارانش پایه‌هایی را بنا کردند که اصلاح‌طلبان دوره‌های بعد توانستن