تاریخ بخوانیم | ناگفتههایی از زندگی عباسقلی گلشائیان؛ مردی که نامش با جنجالیترین قرارداد نفتی پیش از ملیشدن گره خورد
عباسقلی گلشائیان ۱۹ مهر ۱۳۶۹ در تهران در ۸۸ سالگی درگذشت. نام او بیشتر با قراردادی گره خورده که در ۲۶ تیر ۱۳۲۸ با نویل گس، نماینده شرکت نفت انگلیس و ایران، امضا کرد. این قرارداد الحاقی هرگز به تصویب مجلس نرسید، اما بحثهای پیرامون آن بخشی از مسیر ملی شدن صنعت نفت شد. سال ۱۳۲۷ گلشائیان در کابینه محمد ساعد مراغهای دوباره به وزارت دارایی برگشت. مجلس مهر ۱۳۲۶ قانون گذاشته بود که امتیاز جدید به دولتهای خارجی داده نشود. دولت برای اصلاح قرارداد ۱۹۳۳ با شرکت نفت انگلیس و ایران مذاکره میکرد. بعد از دولتهای حکیمی و هژیر، در دوره ساعد مذاکرات به گلشائیان سپرده شد. طرف ایرانی میگفت سهم ایران از درآمد نفت با کشورهای دیگر قابل مقایسه نیست. اعتراضهایی هم به مالیات، قیمت نفت فروختهشده به نیروی دریایی بریتانیا و نفوذ شرکت در جنوب وجود داشت. مذاکرات ماهها طول کشید. ۲۶ تیر ۱۳۲۸ توافق میان گلشائیان و نویل گس امضا شد. متن رسمی آن در کتابخانه و مرکز اسناد مجلس موجود است. حقالامتیاز از چهار شیلینگ به شش شیلینگ برای هر تن رسید. مقرر شد ۲۰ درصد از بعضی مبالغ ذخیره عمومی شرکت هر سال پرداخت شود و این رق