تاریخ شفاهی، مسئله روایت و امکان گفتوگو؛
جنگ؛ فراتر از پیروزی و شکست؛ آنچه روایتهای رسمی پنهان میکنند رضا حاجیآبادی پژوهشگر تاریخ شفاهی بیان کرد: در مورد جنگ، روایتهای دستاول میتوانند چهره واقعی و خشونتبار جنگ را برای آیندگان آشکار کنند تا از تکرار چنین فجایعی پرهیز شود. البته روایت جنگ زمانی تاثیرگذاری بیشتری خواهد داشت که صدای انسانهای هر دو سوی جبهه شنیده شود. اینجاست که تفاوت تاریخ شفاهی با بسیاری از روایتهای رسمی تاریخ مشخص میشود؛ روایتهایی که گاه با سوگیری، اغراق و برجستهسازی دیدگاه طرف پیروز همراه هستند. ️هنگام روایت یک اتفاق مهم تاریخی، ممکن است مصاحبهشونده به دلیل گذشت زمان، فراموشی یا مشکلات روحی و جسمی ناشی از آن رویداد، دچار خطاهای شناختی مختلفی مانند سوگیری تاییدی، اطلاعات نادرست یا ساختگی، سوگیری بقا و حتی اثر «دانینگ-کروگر» شود. در چنین شرایطی، وظیفه پژوهشگر تاریخ شفاهی بجز شنیدن و ثبت گفتهها، شناخت این خطاها، طرح پرسشهای تکمیلی و تطبیق روایتها با اسناد و شواهد و به طور کل کمک کردن به روشن شدن ابعاد مختلف واقعه است. ️شنیدن صداهای غایب و بازتاب روایت افرادی که در طول زمان به حاشیه رانده شدهاند،