تاریخ، میدان شناخت سنتهای الهی و ساختن آینده آیت الله عباس کعبی
یکی از مؤلفههای مهم سلوک انقلابی امام مجاهد شهید سیدعلی خامنهای طابثراه، نگاه فعال، عبرتآموز و آیندهساز به تاریخ است. در این منظومه، تاریخ صرفاً مجموعهای از حوادث گذشته، نامها، حکومتها و جنگها نیست؛ بلکه صحنه ظهور سنتهای الهی، میدان آزمون انسانها و جوامع، عرصه شناخت عوامل پیروزی و شکست و مدرسهای برای ساخت آینده است. با این نگرش ، جامعه انقلابی نباید در گذشته متوقف شود و نباید تاریخ را تنها برای افتخار یا حسرت مطالعه کند. تاریخ باید به شناخت، بصیرت، تصمیم و اقدام تبدیل شود. میتوان منطق این نگاه را چنین ارائه داد: تاریخ < شناخت سنتهای الهی < عبرت ها ودرس ها < بصیرت < تشخیص صحنه < تصمیم < اقدام <ساخت آینده ۱. تاریخ؛ آینه حرکت انسان و جامعه: در نگاه قرآنی، تاریخ دارای معنا و جهت است. سرنوشت ملتها و تمدنها صرفاً محصول تصادف نیست؛ بلکه رفتار انسانها، انتخابهای آنان، ایمان و عملشان، عدالت یا ظلم، استقامت یا سستی و نوع مواجهه آنان با حق و باطل، در سرنوشت تاریخی آنان اثرگذار است. ازاینرو، مطالعه تاریخ برای جامعه انقلابی یک ضرورت راهبردی است. جامعهای که تاریخ خود را نشناسد، ممکن است دوباره اشتباهات گذشته را تکرار کند؛ دشمن را نشناسد؛ ابزارهای سلطه را تشخیص ندهد و فرصتهای تاریخی خود را از دست بدهد اما جامعهای که تاریخ را عمیق و تحلیلی مطالعه کند، میتواند از تجربههای گذشته برای تصمیمهای درست در زمان حال و ساخت آینده استفاده کند. ۲. سنتهای الهی؛ قوانین حاکم بر حرکت تاریخ: یکی از تفاوتهای مهم نگاه اسلامی به تاریخ با نگاه صرفاً مادی، توجه به سنتهای الهی است.