تکالیف ملت در حکمرانی ثروت ملی آیت الله عباس کعبی

منشور مسئولیت‌های شهروندان در قبال سرمایه‌های ملی حکمرانی مردمی بر ثروت ملی، تنها با شناسایی حقوق ملت تحقق نمی‌یابد؛ بلکه مستلزم پذیرش مسئولیت‌های عمومی نیز هست. جامعه‌ای که تنها از حقوق خود سخن بگوید و نسبت به تکالیف خود بی‌اعتنا باشد، نه می‌تواند ثروت ملی را حفظ کند و نه آن را افزایش دهد. در اندیشه اسلامی نیز حق و تکلیف دو روی یک سکه اند. هر حقی، مسئولیتی متناسب با خود ایجاد می‌کند و هر مسئولیتی، زمینه تحقق حق را فراهم می‌آورد. بنابراین، ملت همان‌گونه که نسبت به ثروت ملی دارای حق است، در قبال آن نیز وظایف مهمی بر عهده دارد. اصل اول: تکلیف به حفظ ثروت ملی نخستین مسئولیت هر شهروند، حفاظت از سرمایه‌های ملی است. منابع طبیعی، آب، خاک، جنگل‌ها، مراتع، محیط زیست، زیرساخت‌ها، اموال عمومی و سرمایه‌های فرهنگی، میراث مشترک ملت‌اند و تخریب یا اتلاف آنها، تضییع حق همه مردم و نسل‌های آینده است. حفاظت از ثروت ملی، تنها وظیفه دولت نیست؛ بلکه یک مسئولیت همگانی است. اصل دوم: تکلیف به افزایش ثروت ملی حکمرانی مردمی تنها به حفظ منابع موجود محدود نمی‌شود. کار، تولید، سرمایه‌گذاری، نوآوری، کارآفرینی، ارتقای دانش، افزایش بهره‌وری و اصلاح الگوی مصرف، همه از مصادیق مشارکت مردم در افزایش ثروت ملی است. جامعه‌ای که تولید نکند، ناگزیر سرمایه‌های خود را مصرف خواهد کرد. اصل سوم: تکلیف به امانت‌داری هر شهروند در هر جایگاه، نسبت به اموال عمومی و منابع ملی، امانت‌دار است. استفاده شخصی از امکانات عمومی، تخریب اموال عمومی، اسراف در مصرف آب، انرژی و منابع طبیعی، یا هرگونه بهره‌برداری زیان‌بار از ثروت ملی، با اصل امانت‌داری ناسازگار است. اصل چهارم: تکلیف به نظارت و مطالبه‌گری مسئولانه