جهاد، برده‌داری و کرامت انسان؛ مرز میان دعوت و اجبار کجاست؟
در قرآن، کرامت به انسان بماهو انسان تعلق دارد؛ از همین رو، اختلاف عقیده به‌خودی‌خود نمی‌تواند مجوز سلب حقوق انسانی باشد. اما در میراث فقهی، نسبت این اصل با جهاد ابتدایی و احکام برده‌داری همواره محل پرسش بوده است. در برخی قرائت‌های فقهی، جهاد ابتدایی با هدف برداشتن موانع دعوت دینی توجیه شده است؛ نه اجبار افراد به پذیرش اسلام. بااین‌حال، اگر مخالفت اعتقادی یا سیاسی به‌تنهایی مانع دعوت تلقی شود، مرز میان دفاع از آزادی و تحمیل قدرت از میان می‌رود. علامه طباطبایی نیز در تفسیر آیه «لا إکراه فی الدین» یادآور می‌شود که ایمان امری قلبی است و با زور تحقق نمی‌یابد. در مسئله برده‌داری نیز قرآن راه‌های آزادی بردگان را گسترش داده و آزادسازی آنان را در مواردی به‌عنوان عملی اخلاقی و دینی مطرح کرده است؛ اما فقه کلاسیک اصل این نهاد را به‌طور کامل لغو نکرد. بنابراین، تشویق به آزادسازی را نباید با نفی برده‌داری یکسان دانست . متن کامل یادداشت را در مبلّغ بخوانید. #مبلغ‌مدیا