دلارهای نفتی تهران چگونه به داد غرب رسید؟ / روایت یک نشریه کویتی از وامهای کلان ایران به فرانسه و نجات خط تولید اف۱۴
در سال ۱۹۷۴، رابرت مکنامارا، رئیس بانک جهانی، و یوهانس ویتوین، رئیس صندوق بینالمللی پول، به تهران آمدند. کشوری که تا چند سال پیش خود وامگیرندهٔ توسعهای بود، اینبار باید در تأمین مالی اقتصاد جهانی مشارکت میکرد. جهش بهای نفت جایگاه ایران را چنان دگرگون کرده بود که گزارش نشریه «الاتحاد»، ارگان اتحادیه ملی دانشجویان کویت برنامههای مالی آن را «طرح مارشالی تازه» مینامید. پرسش اصلی، اما، اندازه پول نبود؛ سرنوشت آن بود. آیا وامها و مشارکتهای خارجی راهی برای کسب فناوری، بازار و نفوذ بودند یا دلارهای نفتی پس از گردش کوتاهی دوباره به بانکها و صنایع غربی بازمیگشتند؟ ایران دارایی و ظرفیت تولیدی واقعی ساخت، اما شتاب سرمایهگذاری سبب شد خرید فناوری از پرورش دانش و نهاد داخلی آسانتر باشد. درآمد نفتی دولت از حدود ۲٫۸ میلیارد دلار در سال مالی ۱۹۷۲ـ۱۹۷۳، به ۴٫۶ میلیارد دلار در سال بعد و نزدیک ۱۷٫۸ میلیارد دلار در ۱۹۷۴ـ۱۹۷۵ رسید.| رویداد۲۴