روایت عشق اسماعیل یغمایی به باستانشناسی و میراث فرهنگی؛
باستانشناس عاشق جایگاه یغمایی را باید با «ترازوی عشق» سنجید سیدمحمد بهشتی با اشاره به ویژگیهای شخصیتی و حرفهای اسماعیل یغمایی، از او بهعنوان نمونهای از «باستانشناس عاشق» یاد کرد و گفت: عشق، برخلاف بسیاری از انتخابهای انسانی، امری ارادی نیست و نمیتوان درباره عاشقشدن تصمیم گرفت. به گفته او، در میان باستانشناسان نیز افرادی وجود دارند که عشق به این حوزه در تمام زندگی حرفهای آنان جاری بوده و یغمایی از جمله این افراد بود. یغمایی از جمله چهرههایی بود که با خلوص و جدیت، ایران، آثار باستانی و میراث فرهنگی کشور را دوست داشت و در مسیر معرفی و حفاظت از این میراث تلاش کرد. او از نظر باستانشناسی در مکتب استاد عزتالله نگهبان آموزش دید و ویژگیهایی همچون پاکدستی، جدیت و وفاداری به میراث فرهنگی را از این مکتب آموخت؛ همچنین در حوزه نگارش و فرهنگ، تحت تأثیر پدرش، استاد حبیب یغمایی، قرار داشت. آثار مکتوب یغمایی صرفاً کتابهایی درباره تاریخ و باستانشناسی نیستند؛ بلکه در بسیاری از موارد میتوان آنها را اسنادی برای شناخت تاریخ شکلگیری و تحول نهادهای باستانشناسی و میراث فرهنگی ایران دانست. در