زیر «تختجمشید» چه خبر است؟/ رازهای مهندسی یک بنای ۲۵۰۰ ساله؛ از کانالهای زیرزمینی تا ستونهای ۲۰ متری
سازندگان ابتدا دامنه کوه را به سکویی وسیع تبدیل کردند؛ سکویی که بخشی از آن از بستر طبیعی کوه تشکیل شده و بخش دیگر با سنگ و مصالح پر شده است. دانشنامه ایرانیکا ابعاد تقریبی این صفه را حدود ۳۰۰ در ۴۵۵ متر ذکر میکند. فرورفتگیهای بستر سنگی با خاک، سنگ و قطعات بزرگ سنگ پر شد و برای ایجاد بخشهایی از دیواره صفه (سکوی عظیم سنگی و همواری که مجموعه کاخها و تالارها روی آن ساخته شدهاند)، تختهسنگهای عظیم تراش خوردند و کنار یکدیگر قرار گرفتند. براساس اطلاعات یونسکو، برخی ستونها حدود ۲۰ متر ارتفاع داشتند، در حالی که قطر آنها حدود ۱.۶ متر بود؛ نسبتی که برای چنین سازه عظیمی چشمگیر است. آنچه شگفتانگیز است، کیفیت آن چیزی است که باقی مانده؛ از صفه عظیم و دیوارهای سنگی تا ستونها، پلکانها، نقشبرجستهها و بخشهایی از سامانه دفع آب. همین ویژگیها باعث شد تخت جمشید در سال ۱۹۷۹ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شود. یونسکو حتی در توصیف ارزش جهانی آن، مشخصاً از «فناوری ساخت» در کنار معماری، شهرسازی و هنر نام میبرد. شاید به همین دلیل، بعد از حدود ۲۵ قرن هنوز میتوان تخت جمشید را نه فقط مثل یک اث