صلح حدیبیه چیست و چرا یک واقعه تاریخی به کلیدواژه دو جبهه موافقان و مخالفان مذاکره با غرب تبدیل شده است؟

«صلح حدیبیه» یکی از معدود رخدادهای تاریخ صدر اسلام است که نامش از کتاب‌های تاریخی بیرون آمده و وارد ادبیات سیاسی امروز شده است. هر بار که بحث مذاکره با غرب، پذیرش یک توافق دشوار یا عقب‌نشینی تاکتیکی برای رسیدن به هدفی بزرگ‌تر مطرح می‌شود، این پرسش هم دوباره به میان می‌آید: آیا می‌توان از الگوی صلح حدیبیه برای توضیح یک تصمیم سیاسی در روزگار امروز استفاده کرد؟ صلح حدیبیه در سال ششم هجری میان پیامبر اسلام(ص) و قریش شکل گرفت. مسلمانان برای انجام عمره به سمت مکه حرکت کرده بودند، اما قریش مانع ورود آنان شد و در نهایت مذاکراتی میان دو طرف انجام گرفت که به توافقی انجامید. بر اساس این توافق، مسلمانان آن سال بدون انجام عمره به مدینه بازمی‌گشتند و برای مدتی میان دو طرف آتش‌بس برقرار می‌شد. حسن روحانی از جمله سیاستمدارانی بود که بارها برای توضیح رویکرد خود در سیاست خارجی به وقایع صدر اسلام رجوع کرد. در سال‌های ریاست‌جمهوری او، مقایسه مذاکره با غرب با صلح حدیبیه به یکی از استدلال‌های جریان حامی مذاکره تبدیل شد؛ به این معنا که پذیرش یک توافق دشوار در مقطعی خاص، لزوماً به معنای شکست یا تسلیم نیست. «ص