طمع؛ وقتی میل به بیشتر داشتن، آزادی انسان را می‌گیرد

در ادبیات فارسی، طمع فقط زیاده‌خواهی مالی نیست؛ نیرویی است که می‌تواند عزت و استقلال انسان را از او بگیرد. سعدی، طمع را مایه خواری در برابر صاحبان قدرت می‌داند؛ مولوی از حرصی می‌گوید که چشم انسان را بر حقیقت می‌بندد؛ عطار آن را نوعی بردگی درونی می‌بیند و فردوسی نشان می‌دهد که آز چگونه می‌تواند دادگری فرمانروا را تباه کند. این نگاه در نهج‌البلاغه نیز امتداد می‌یابد: «الطَّمَعُ رِقٌّ مُؤَبَّدٌ»؛ طمع بردگی همیشگی است. در نامه ۵۳ به مالک اشتر نیز امام علی(ع) از همراهی با افراد حریصی برحذر می‌دارد که زیاده‌خواهی را با ستمگری توجیه می‌کنند. قناعت در این سنت اخلاقی به معنای ترک تلاش یا پذیرش فقر نیست؛ یعنی انسان برای به‌دست‌آوردن بیشتر، آزادی و کرامت خود یا حقوق دیگران را قربانی نکند. همان‌طور که قناعت فردی ضروری است، انصاف صاحبان ثروت و قدرت نیز شرط عدالت اجتماعی است. متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید. #مبلغ‌مدیا