«عادی‌شدن مشاهده خشونت» در ایران؛ چرا مردم از نزاع خیابانی فیلم می‌گیرند؟/ نمی‌توان از شهروند انتظار داشت نقش پلیس را بازی کند

محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و مدرس دانشگاه: من با تعبیر «خشونت‌دوست‌شدن جامعه ایران» با احتیاط برخورد می‌کنم. این گزاره بسیار سنگین است و برای اثبات آن به داده‌های ملی، طولی و قابل اتکا نیاز داریم. من ترجیح می‌دهم از مفهوم «عادی‌شدن مشاهده خشونت» استفاده کنم، نه اینکه فوراً درباره «خشونت‌دوست‌شدن مردم» داوری کنیم. جامعه‌ای که برای مدت طولانی با فشارهای اقتصادی، نااطمینانی، بحران‌های اجتماعی و آینده مبهم مواجه است، ظرفیت روانی کمتری برای تحمل ناکامی‌های روزمره دارد. یک بوق خودرو، یک برخورد کوچک، یک اختلاف مالی یا حتی یک سوءتفاهم می‌تواند تبدیل به جرقه‌ای برای یک تعارض بزرگ‌تر شود. نمی‌توانیم از شهروند عادی انتظار داشته باشیم نقش پلیس، ضابط قضایی یا نیروی مداخله‌گر را بازی کند. وقتی شهروندان احساس می‌کنند مداخله آنها بی‌فایده یا خطرناک است، این دیگر فقط مسئله رفتار فردی نیست؛ مسئله حکمرانی اجتماعی و پیشگیری از جرم است. ببرای صحبت درباره خشونت در ایران نباید فقط به مشت و لگد و چاقو نگاه کنیم؛ باید بی‌اعتمادی، فرسودگی، تحقیر، زبان خشونت، محتوای شبکه‌های اجتماعی و تربیت کودکان را هم ببینیم.