عدالت؛ فضیلت حاکم یا وظیفه حکومت؟
عدالت در نهج‌البلاغه فقط یک فضیلت اخلاقی برای حاکم نیست؛ بخشی از مسئولیت او در اداره جامعه است. نامه ۵۳ امام علی(ع) به مالک اشتر، این تفاوت را به‌خوبی نشان می‌دهد. امام از مالک می‌خواهد درباره «طبقه فرودست» و کسانی که «لا حَیلَةَ لَهُم» هستند، مسئولیت داشته باشد و برای آنان سهمی از بیت‌المال در نظر بگیرد. اینجا کمک به نیازمند صرفاً احسان شخصی حاکم نیست؛ بخشی از وظیفه حکومت در برابر مردم است. از همین منظر، عدالت فقط «برابر رفتار کردن با همه» نیست. حکومت باید نابرابری قدرت و موقعیت افراد را ببیند و اجازه ندهد ضعف اقتصادی یا اجتماعی، به پایمال شدن حق منجر شود. امام همچنین به مالک سفارش می‌کند: «وَأَشْعِرْ قَلْبَکَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِیَّةِ»؛ نسبت به مردم رحمت داشته باش. این رحمت، در مقام حکومت باید در تصمیم‌گیری درباره مالیات، بیت‌المال، کارگزاران و حقوق مردم خود را نشان دهد. در منطق نامه ۵۳، حاکم فقط نباید انسان عادلی باشد؛ باید حکمرانی را به مسئولیتی در برابر حقوق مردم تبدیل کند. متن کامل یادداشت را در مبلّغ بخوانید. #مبلغ‌مدیا