مولف «شرقگرایی و شرقزدگی»:
تاریخ نگاری در «جوامع جماعتی» برساخته است مولف کتاب «جماعت و جامعه» و «شرقگرایی و شرقزدگی» گفت: در جوامع جماعتی، تاریخنگاری برساخته است، یعنی تاریخ را میسازند. حوزه عمومی ایران قبل از انقلاب حوزه عمومی خرده بورژوازی بود و نماینده اجتماعی آن نیز روشنفکران بودند. الان در جامعه ایران شاهد تحولی هستیم به این شکل که من احساس می کنم الان طبقه متوسط به رغم اینکه از لحاظ مالی در حال ضعیف شدن است، دارد کم کم حوزه عمومی جامعه ایرانی را تسخیر میکند و وقتی شروع به کار کردن ، نماد پیدا میکند. عامل تعیین کننده دیگری که یکی از مشخصات جماعت نیز محسوب میشود، هویت اولیه است که شامل پنج هویت است، هویت اولیه نژادی، قومی، زبانی، دینی و مذهبی و این در هویتها در ساختار جماعتی تاثیر گذار است. فرد در این ساختار مثلا اول خودش را فارس میداند و سپس شهروند میداند در حالیکه در جوامعی مثل فرانسه یا آلمان، فرد ابتدا خودش را شهروند می داند. حوزه عمومی در جامعه ایرانی عمدتاً تحت تأثیر خردهبورژوازی شکل گرفته است؛ حوزهای که از دهه ۱۳۴۰ و پیش از انقلاب، دامنه نفوذ آن به سراسر کشور گسترش یافت و بر مناسبات اجتما