نگاهی به کتاب تازهی سامح المحاریق؛
چرا عربها از کنشگر به تماشاگر تبدیل شدند؟ حسین جلعاد در مقالهای در وبسایت الجزیره، کتاب «تماشاگر و واسطه: خوانشهایی در تبارشناسی قدرت و مردم» نوشتهی سامح المحاریق، نویسندهی اردنی، را بررسی کرده است؛ کتابی دربارهی رابطهی قدرت و مردم و شکلگیری نقش «تماشاگر» در جوامع عربی. ایدهی اصلی کتاب از همینجا شکل میگیرد: انسان عرب معاصر، در روایت المحاریق، بیش از آنکه کنشگر تاریخ باشد، به «تماشاگر» تبدیل شده است. فضای عمومی نیز مانند صحنهای طراحی شده که مردم اجازه دارند در آن تماشا کنند، تشویق کنند، خشمگین شوند یا حتی اعتراض کنند، اما امکان ورود واقعی به صحنه و تأثیرگذاری بر تصمیمها را ندارند. جلعاد تأکید میکند که «تماشاگر» در این کتاب به معنای فردی ناآگاه یا بیتفاوت نیست. اتفاقاً او ممکن است از وضعیت سیاسی و اجتماعی خود کاملاً آگاه باشد و حتی نسبت به آن خشم و اعتراض داشته باشد. مسئله این است که میان آگاهی و امکان عمل، فاصلهای ایجاد شده است. یکی از تعبیرهای محوری کتاب، «حزب مبلنشینها» است. المحاریق مبل را نمادی از وضعیتی میداند که در آن سیاست از عرصهی مشارکت اجتماعی خارج شده و ب