️کتاب، حافظه جمعی و سیاست خاطره
روزبه کردونی فانتین را به یاد می‌آوریم، حتی اگر جزئیات تاریخ اجتماعی فرانسه قرن نوزدهم را ندانیم. کوزت را به خاطر داریم، بی‌آنکه نام همه کارخانه‌ها و محله‌های فقیرنشین پاریس را خوانده باشیم. ژاور برای ما فقط یک مأمور قانون نیست؛ صورت قانونی است که آن‌قدر در قواعد خود محکم شده که انسان را نمی‌بیند و ژان‌والژان، پس از این همه سال، همچنان یک پرسش زنده است: آیا آدمی می‌تواند از گذشته‌اش عبور کند و دوباره آغاز شود؟ این کتاب است که این معجزه‌گری را انجام می‌دهد و تاریخ را از گزارش‌ها، آمارها و تقویم‌ها بیرون می‌آورد و در سرنوشت انسان‌ها می‌نشاند. کتاب‌ها از این‌رو بخشی از حافظه جمعی‌اند. آنها فقط آنچه را رخ داده نگه نمی‌دارند؛ به ما می‌گویند چه چیزی از گذشته هنوز سزاوار دیدن، شنیدن و به یاد آوردن است. به تعبیر موریس هالبواکس، جامعه‌شناس فرانسوی و نظریه‌پرداز مفهوم «حافظه جمعی»، ما گذشته را به‌تنهایی به یاد نمی‌آوریم؛ هر خاطره در میان زبان، خانواده، گروه، شهر و نهادهای اجتماعی معنا پیدا می‌کند. کتاب، یکی از مهم‌ترین جاهایی است که این خاطره مشترک در آن شکل می‌گیرد. ️ جوامع فقط با گذشته زندگی