گنج پنهان در زنجیره معادن و فلزات ایران / سربارهها و پسماندها، آماده بازگشت به زنجیره تولید
صنعت معدن ایران سالهاست توسعه را با افزایش استخراج سنگآهن، مس، سرب، روی و بوکسیت یا ساخت واحدهای جدید فولاد، مس و آلومینیوم تعریف میکند. حاصل این نگاه، شکلگیری زنجیرههای بزرگی بوده که بخش مهمی از تولید صنعتی و صادرات غیرنفتی کشور را بر عهده دارند. با این حال، ادامه همین مسیر دیگر بهسادگی گذشته نیست. ذخایر در دسترس بهتدریج عمیقتر یا کمعیارتر میشوند، استخراج هر تن ماده معدنی به انرژی و آب بیشتری نیاز دارد و ساخت واحدهای بزرگ جدید نیز با محدودیت برق، گاز، منابع مالی و زیرساخت مواجه است. در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت الزاماً به معنای حفر معدن تازه یا ساخت یک کارخانه مشابه دیگر نیست. گاهی ارزشمندترین معدن، همان موادی است که سالها در کنار کارخانه انباشته شده است. باطلههای معدنی، سربارههای فولادی و مسی، گردوغبار کورهها، لجنهای صنعتی، قراضههای فلزی و تجهیزات الکترونیکی فرسوده، در نگاه سنتی هزینه و آلودگی محسوب میشوند. اما با فناوری مناسب، همین مواد میتوانند خوراک نسل تازهای از کارخانههای معدنی ایران باشند؛ کارخانههایی که بهجای استخراج بیشتر، بر بازیابی عمیقتر تمرکز دارند.