از «راپورتهای شبانه دکتر مصدق» تا «تابستان همان سال»؛ هنر چگونه کودتا ۲۸ مرداد را روایت کرد؟
کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (۱۹ اوت ۱۹۵۳) نه تنها یک نقطه عطف ژئوپلیتیک و سیاسی در تاریخ معاصر ایران بود، بلکه عمیقترین تکانه روانی و فرهنگی را بر پیکره روشنفکری و جریانهای ادبی وارد ساخت. این رویداد موجب پیدایش جریانی ساختاریافته تحت عنوان «ادبیات شکست» شد. ادبیات فارسی پس از این برهه، با گذار از رئالیسم مستقیم و صریح دهههای ۱۳۲۰ و اوایل ۱۳۳۰، به سمت نمادگرایی پیچیده، تمثیلهای اسطورهای و یاس فلسفی-سیاسی حرکت کرد تا هم تروماهای جمعی را صورتبندی کند و هم از تیغ سانسور رژیم پهلوی بگریزد. یکی از آثار مهم در این باره «تابستان همان سال» از ناصر تقوایی است. این داستان در سال ۱۳۴۲ در مجلهی آرش منتشر شد. داستانی که سراسر شکست و یأس و افسردگی کارگران و جوانان در سالهای دههی ۱۳۳۰ را به تصویر میکشد. در حوزه ادبیات نمایشی ایران، نمایشنامه «راپورتهای شبانه دکتر مصدق» به نویسندگی و کارگردانی اصغر خلیلی به بررسی ابعاد زندگی دکتر محمد مصدق از زمان ملی شدن صنعت نفت تا محاکمه و مرگ او در احمدآباد میپردازد. این اثر با تمرکز بر گزارشهای امنیتی و جاسوسی شبانه، تنهایی و محاصره سیاسی نخستوزیر وقت را م